احکام غسل و کفن و دفن میت از توضیح المسائل امام خمینی(ره)

۵۴٢ غسل و کفن و نماز و دفن مسلمان دوازده امامى، بر هر مکلفى واجب است. و اگر بعضى انجام دهند، از دیگران ساقط مى‏شود. و چنانچه هیچ کس انجام ندهد همه معصیت کرده‏اند. و بنابر احتیاط واجب حکم مسلمانى هم که دوازده امامى نیست، همین طور است.

۵۴٣ اگر کسى مشغول کارهاى میت‏شود، بر دیگران واجب نیست اقدام نمایند. ولى اگر او عمل را نیمه کاره بگذارد، باید دیگران تمام کنند.

۵۴۴ اگر انسان یقین کند که دیگرى مشغول کارهاى میت‏شده، واجب نیست به‏کارهاى میت اقدام کند. ولى اگر شک یا گمان دارد، باید اقدام نماید.

۵۴۵ اگر کسى بداند غسل یا کفن یا نماز یا دفن میت را باطل انجام داده‏اند،باید دوباره انجام دهد. ولى اگر گمان دارد که باطل بوده یا شک دارد که درست بوده یا نه، لازم نیست اقدام نماید.

۵۴۶ براى غسل و کفن و نماز و دفن میت، باید از ولى او اجازه بگیرند.

۵۴٧ ولى زن که در غسل و کفن و دفن او دخالت مى‏کند شوهر اوست، و بعد ازاو، مردهایى که از میت ارث مى‏برند مقدم بر زنهاى ایشانند، و هر کدام که در ارث بردن مقدم هستند در این امر نیز مقدمند.

۵۴٨ اگر کسى بگوید من وصى یا ولى میتم یا ولى میت به من اجازه داده که غسل و کفن و دفن میت را انجام دهم، چنانچه دیگرى نمى‏گوید من ولى یا وصى میتم یا ولى میت به من اجازه داده است، انجام کارهاى میت با اوست.

۵۴٩ اگر میت براى غسل و کفن و دفن و نماز خود غیر از ولى، کس دیگرى را معین کند، احتیاط واجب آن است که ولى و آن کس هر دو اجازه بدهند، و لازم نیست کسى که میت، او را براى انجام این کارها معین کرده، این وصیت را قبول کند ولى اگر قبول کرد، باید به آن عمل نماید.

۵۵٠ واجب است میت را سه غسل بدهند: اول: به آبى که با سدر مخلوط باشد.دوم: به آبى که با کافور مخلوط باشد. سوم: با آب خالص.

۵۵١ سدر و کافور باید به اندازه‏اى زیاد نباشد که آب را مضاف کند و به‏اندازه‏اى هم کم نباشد که نگویند سدر و کافور با آب مخلوط شده است.

۵۵٢ اگر سدر و کافور به اندازه‏اى که لازم است پیدا نشود، بنابر احتیاط واجب باید مقدارى که به آن دسترسى دارند، در آب بریزند.

۵۵٣ کسى که براى حج احرام بسته است، اگر پیش از تمام کردن سعى بین صفا و مروه بمیرد، نباید او را با آب کافور غسل دهند و به جاى آن باید با آب خالص غسلش بدهند، و همچنین اگر در احرام عمره پیش از کوتاه کردن مو،بمیرد.

۵۵۴ اگر سدر و کافور یا یکى از اینها پیدا نشود یا استعمال آن جایز نباشد،مثل آن که غصبى باشد، باید بجاى هر کدام که ممکن نیست، میت را با آب خالص غسل بدهند.

۵۵۵ کسى که میت را غسل مى‏دهد باید مسلمان دوازده امامى و عاقل باشد و مسایل غسل را هم بداند، و بنابر احتیاط واجب بالغ باشد.

۵۵۶ کسى که میت را غسل مى‏دهد، باید قصد قربت داشته باشد، یعنى غسل را براى انجام فرمان خداوند عالم بجا آورد. و اگر به همین نیت تا آخر غسل سوم باقى باشد، کافى است و تجدید لازم نیست.

۵۵٧ غسل بچه مسلمان اگر چه از زنا باشد، واجب است. و غسل و کفن و دفن کافر و اولاد او جایز نیست. و کسى که از بچگى دیوانه بوده و به حال دیوانگى بالغ شده چنانچه پدر و مادر او یا یکى از آنان مسلمان باشند، باید اورا غسل داد و اگر هیچ کدام آنان مسلمان نباشند، غسل دادن او جایز نیست.

۵۵٨ بچه سقط شده را اگر چهار ماه یا بیشتر دارد، باید غسل بدهند، و اگر چهار ماه ندارد، باید در پارچه‏اى بپیچند و بدون غسل دفن کنند.

۵۵٩ اگر مرد زن را، و زن مرد را غسل بدهد، باطل است. ولى زن مى‏تواند شوهر خود را غسل دهد و شوهر هم مى‏تواند زن خود را غسل دهد، اگر چه احتیاط مستحب آن است که زن شوهر خود، و شوهر زن خود را غسل ندهد.

۵۶٠ مرد مى‏تواند دختر بچه‏اى را که سن او از سه سال بیشتر نیست، غسل دهد. زن هم مى‏تواند پسر بچه‏اى را که سه سال بیشتر ندارد، غسل دهد.

۵۶١ اگر براى غسل دادن میتى که مرد است مرد پیدا نشود، زنانى که با او نسبت دارند و محرمند مثل مادر و خواهر و عمه و خاله، یا به واسطه شیر خوردن با او محرم شده‏اند، مى‏توانند غسلش بدهند. و نیز اگر براى غسل میت زن، زن دیگرى نباشد، مردهایى که با او نسبت دارند و محرمند، یا به واسطه شیر خوردن با او محرم شده‏اند، مى‏توانند از زیر لباس او را غسل دهند.

۵۶٢ اگر میت و کسى که او را غسل مى‏دهد، هر دو مرد یا هر دو زن باشند، جایز است که غیر از عورت، جاهاى دیگر میت برهنه باشد، و همین طور اگر محرم باشند.

۵۶٣ نگاه کردن به عورت میت‏حرام است، و کسى که او را غسل مى‏دهد اگر نگاه کند معصیت کرده، ولى غسل باطل نمى‏شود.

۵۶۴ اگر جایى از بدن میت نجس باشد، باید پیش از آنکه آنجا را غسل بدهند، آب بکشند. و احتیاط مستحب آن است که تمام بدن میت، پیش از شروع به غسل پاک باشد.

۵۶۵ غسل میت مثل غسل جنابت است و احتیاط واجب آن است که تا غسل ترتیبى ممکن است، میت را غسل ارتماسى ندهند. و احتیاط مستحب آن است که در غسل ترتیبى هر یک از سه قسمت بدن را در آب فرو نبرند بلکه آب را روى آن بریزند.

۵۶۶ کسى را که در حال حیض یا در حال جنابت مرده، لازم نیست غسل حیض یا غسل جنابت بدهند، بلکه همان غسل میت براى او کافى است.

۵۶٧ جایز نیست که براى غسل دادن میت مزد بگیرند، ولى مزد گرفتن براى کارهاى مقدماتى غسل حرام نیست.

۵۶٨ اگر آب پیدا نشود، یا استعمال آن مانعى داشته باشد، باید عوض هر غسل، میت را یک تیمم بدهند.

۵۶٩ کسى که میت را تیمم مى‏دهد، مى‏تواند در صورت امکان دست میت را به زمین بزند و به صورت و پشت دستهایش بکشد. و اگر به این صورت ممکن باشد، لازم نیست به دست زنده هم او را تیمم داد، اگر چه احتیاط استحبابى جمع است.

۵٧٠ میت مسلمان را باید با سه پارچه که آنها را لنگ و پیراهن و سرتاسرى مى‏گویند، کفن نمایند.

۵٧١ لنگ باید از ناف تا زانو، اطراف بدن را بپوشاند، و بهتر آن است که از سینه تا روى پا برسد. و بنابر احتیاط واجب پیراهن باید از سر شانه تا نصف ساق پا تمام بدن را بپوشاند، و درازاى سرتاسرى باید به‏قدرى باشد که بستن دو سر آن ممکن باشد، و پهناى آن باید به اندازه‏اى باشد که یک طرف آن روى طرف دیگر بیاید.

۵٧٢ مقدارى از لنگ، که از ناف تا زانو را مى‏پوشاند و مقدارى از پیراهن که از شانه تا نصف ساق را مى‏پوشاند، مقدار واجب کفن است. و آنچه بیشتر از این مقدار در مساله قبل گفته شد، مقدار مستحب کفن مى‏باشد.

۵٧٣ اگر ورثه بالغ باشند و اجازه دهند که بیشتر از مقدار واجب کفن را،که در مساله قبل گفته شد از سهم آنان بردارند، اشکال ندارد. و احتیاط واجب آن است که بیشتر از مقدار واجب کفن و همچنین مقدارى را که احتیاطا لازم است، از سهم وارثى که بالغ نشده، برندارند.

۵٧۴ اگر کسى وصیت کرده باشد که مقدار مستحب کفن را که در دو مساله قبل گفته شد، از ثلث مال او بردارند، یا وصیت کرده باشد ثلث مال را به مصرف خود او برسانند، ولى مصرف آن را معین نکرده باشد، یا فقط مصرف مقدارى از آن را معین کرده باشد، مى‏توانند مقدار مستحب کفن را از ثلث مال او بردارند.

۵٧۵ اگر میت وصیت نکرده باشد که کفن را از ثلث مال او بردارند، مى‏توانند به طور متعارف که لایق شان میت مى‏باشد، کفن و چیزهاى دیگرى را که از واجبات دفن است از اصل مال بردارند.

۵٧۶ کفن زن بر شوهر است، اگر چه زن از خود مال داشته باشد. و همچنین اگر زن را به شرحى که در کتاب طلاق گفته مى‏شود، طلاق رجعى بدهند و پیش از تمام شدن عده بمیرد، شوهرش باید کفن او را بدهد. و چنانچه شوهر بالغ نباشد یا دیوانه باشد، ولى شوهر باید از مال او کفن زن را بدهد.

۵٧٧ کفن میت بر خویشان او واجب نیست، اگر چه مخارج او در حال زندگى برآنان واجب باشد.

۵٧٨ احتیاط واجب آن است که هر یک از سه پارچه کفن به قدرى نازک نباشد که بدن میت از زیر آن پیدا باشد.

۵٧٩ کفن کردن با چیز غصبى، اگر چیز دیگرى هم پیدا نشود، جایز نیست. و چنانچه کفن میت غصبى باشد و صاحب آن راضى نباشد، باید از تنش بیرون آورند، اگر چه او را دفن کرده باشند. و همچنین جایز نیست با پوست مردار او را کفن کنند.

۵٨٠ کفن کردن میت با چیز نجس و با پارچه ابریشمى خالص جایز نیست،ولى در حال ناچارى اشکال ندارد. و احتیاط واجب آن است که با پارچه طلاباف هم میت را کفن نکنند، مگر در حال ناچارى.

۵٨١ کفن کردن با پارچه‏اى که از پشم یا موى حیوان حرام گوشت تهیه شده، در حال اختیار جایز نیست. ولى اگر پوست‏حیوان حلال گوشت را طورى درست کنند که به آن جامه گفته شود، مى‏شود با آن میت را کفن کنند. و همچنین اگر کفن از مو و پشم حیوان حلال گوشت باشد اشکال ندارد، اگر چه احتیاط مستحب آن است که بااین دو هم کفن ننمایند.

۵٨٢ اگر کفن میت به نجاست‏خود او، یا به نجاست دیگرى نجس شود، چنانچه کفن ضایع نمى‏شود، باید مقدار نجس را بشویند یا ببرند. ولى اگر در قبر گذاشته باشند، بهتر است که ببرند. بلکه اگر بیرون آوردن میت اهانت به او باشد،بریدن واجب مى‏شود. و اگر شستن یا بریدن آن ممکن نیست، در صورتى که عوض کردن آن ممکن باشد، باید عوض نمایند.

۵٨٣ کسى که براى حج‏یا عمره احرام بسته، اگر بمیرد باید مثل دیگران کفن شود،و پوشاندن سر و صورتش اشکال ندارد.

۵٨۴ مستحب است انسان در حال سلامتى، کفن و سدر و کافور خود را تهیه کند.

۵٨۵ بعد از غسل واجب است میت را حنوط کنند، یعنى به پیشانى و کف دستها و سر زانوها و سر دو انگشت بزرگ پاهاى او کافور بمالند. و مستحب است به سر بینى میت هم کافور بمالند، و باید کافور ساییده و تازه باشد. و اگر به واسطه کهنه بودن، عطر او از بین رفته باشد، کافى نیست.

۵٨۶ در حنوط میت، مراعات ترتیب بین اعضاى سجود لازم نیست. اگر چه مستحب است اول کافور را به پیشانى میت بمالند.

۵٨٧ بهتر آن است که میت را پیش از کفن کردن، حنوط نمایند. اگر چه در بین کفن کردن و بعد از آن هم، مانعى ندارد.

۵٨٨ کسى که براى حج احرام بسته است، اگر پیش از تمام کردن سعى بین صفا و مروه بمیرد، حنوط کردن او جایز نیست. و نیز اگر در احرام عمره پیش ازآنکه موى خود را کوتاه کند بمیرد، نباید او را حنوط کنند.

۵٨٩ زنى که شوهر او مرده و هنوز عده‏اش تمام نشده، اگر چه حرام است‏خود را خوشبو کند، ولى چنانچه بمیرد، حنوط او واجب است.

۵٩٠ مکروه است میت را با مشک و عنبر و عود و عطرهاى دیگر خوشبو کنند،یا براى حنوط اینها را با کافور مخلوط نمایند.

۵٩١ مستحب است، قدرى تربت‏حضرت سیدالشهدا علیه‏السلام با کافور مخلوط کنند. ولى باید از آن کافور به جاهایى که بى‏احترامى مى‏شود، نرسانند. و نیز باید تربت به قدرى زیاد نباشد، که وقتى با کافور مخلوط شد آن را کافور نگویند.

۵٩٢ اگر کافور به اندازه غسل و حنوط نباشد، بنابر احتیاط واجب غسل را مقدم دارند. و اگر براى هفت عضو نرسد، بنابر احتیاط واجب پیشانى را مقدم دارند.

۵٩٣ مستحب است دو چوب تر و تازه در قبر همراه میت بگذارند.

……………………………..

 جهت مشاهده نظر مراجع دیگر به لینک های زیر مراجعه نمایید:

اجوبه الاستفتائات آیت الله خامنه ای(مد ظله العالی)

توضیح المسائل آیت الله مکارم شیرازی

توضیح المسائل آیت الله وحید خراسانی

توضیح المسائل آیت الله مظاهری

توضیح المسائل آیت الله سیستانی

این نوشته در کفن و دفن ارسال و برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.